Czy diagnoza stwardnienia rozsianego oznacza koniec aktywnego życia? Czy pacjenci zawsze kończą na wózku inwalidzkim? Z okazji Światowego Dnia Stwardnienia Rozsianego, obchodzonego 30 maja, Podkarpacki Oddział Wojewódzki NFZ wraz z ekspertami rozwiewa najczęstsze wątpliwości dotyczące tej przewlekłej choroby układu nerwowego.

Stwardnienie rozsiane (SM) chorobą, która może wpływać na sprawność ruchową, wzrok oraz pamięć i koncentrację.

Dzień Stwardnienia Rozsianego to dobra okazja, aby mówić nie tylko o samej chorobie, ale też o mitach, obawach i codzienności pacjentów. Stwardnienie rozsiane wciąż dla wielu osób brzmi jak wyrok, chociaż współczesna medycyna daje dziś znacznie większe możliwości niż jeszcze kilkanaście lat temu.

Czy stwardnienie rozsiane zawsze oznacza życie na wózku? - To jest stary mit, który obowiązywał jeszcze 20, pewnie nawet 30 lat temu. Dzisiaj stwardnienie rozsiane to oczywiście rozpoznanie choroby, ale choroby przewlekłej, którą potrafimy skutecznie zatrzymać, modyfikować jej przebieg i utrzymać sprawność pacjenta, pełną sprawność pacjenta przez wiele, wiele lat. Mamy dostęp do innowacyjnych terapii, do terapii bardzo skutecznych. Mamy wielkie oręże, co najmniej kilkunastu preparatów. Zatem mamy z czego wybierać, a w przypadku nieskuteczności jednego leczenia możemy to leczenie zmieniać - przekonuje dr n. med. Rościszewska-Żukowska.

Są objawy choroby, które pacjenci często bagatelizują, a w konsekwencji odkładają wizytę u lekarza. Chyba najbardziej lekceważonym symptomem jest przewlekłe zmęczenia, które może występować w różnych stadiach, różnych chorobach, jak również w różnych etapach życia.

Innym bagatelizowanym objawem są pewne zaburzenie czucia, które pojawiają się u pacjenta w postaci zdrętwienia, niedoczulicy, na przykład na nodze czy ręce, a które zwykle trwają kilka, kilkanaście dni. Pacjent albo nie idzie w ogóle do lekarza, albo też przychodzi wtedy, kiedy te objawy już ustępują. W tym momencie lekarz nie podejmuje żadnych kroków do przodu.

Stwardnienie rozsiane to choroba głównie kobiet. W ciągu ostatnich dwóch dekad chorują one nawet trzykrotnie częściej niż mężczyźni. Wpływ na to mają hormony żeńskie.

- Jeśli weźmiemy pod uwagę populację pediatryczną, to u dzieci częstość występowania stwardnienia rozsianego jest równa: tyle samo choruje dziewcząt, ilu chłopców. Ale już w okresie po pierwszym dojrzewaniu, w wieku nastu lat, częściej zaczynają chorować dziewczynki. Więc to jest na pewno argument za tym, że hormony mają główny wpływ na zapadalność na stwardnienie rozsiane, ale również na przebieg tej choroby. Kobiety chorują trochę inaczej niż mężczyźni, mają inny przebieg choroby, inne objawy kliniczne, jak również inne rokowanie - wyjaśnia dr Rościszewska-Żukowska.

Bardzo duży wpływ na przebieg choroby ma styl życia. Wpływ na występowanie SM ma na pewno niski poziom witaminy D3, której głównym źródłem jest światło słoneczne. W krajach północnych, gdzie jest go mniej, częstość zapadalności na stwardnienie rozsiane jest zdecydowanie większa niż w krajach chociażby śródziemnomorskich. Czynnikiem, który zwiększa ryzyko zachorowania, jest też palenie papierosów czy otyłość, zwłaszcza otyłość dziecięca.

W związku z SM pacjenci obawiają się niepełnosprawności. Panuje przeświadczenie, że jeśli ktoś ma rozpoznane stwardnienie rozsiane, to jest skazany na pełną niesprawność i za rok, dwa czy pięć nie będzie mógł normalnie funkcjonować. - Chciałabym to zdementować, ponieważ dzięki nowoczesnej terapii my w tej chwili leczymy skutecznie i jesteśmy w stanie tak zmodyfikować przebieg choroby, że pacjenci praktycznie nie mają rzutów, nie mają postępu niepełnosprawności, że mogą wszystkie swoje role społeczne, zawodowe realizować w stu procentach. Kobiety mogą zakładać rodziny, mogą być mamami - zapewnia dr Rościszewska-Żukowska.

W leczeniu SM są dwa schematy. Pierwszy, od wielu lat stosowany, to tak zwany schemat eskalacyjny. Leczenie rozpoczyna się od leków o umiarkowanej skuteczności. Jeśli te leki nie były skuteczne, wówczas przechodzi się na tak zwane terapie wysoce efektywne. Nowy schemat leczenia polega na tym, aby chorobę od razu bardzo mocno wytłumić, mocno aktywnymi lekami zahamować jej postęp. - Wiemy, że im wcześniej rozpoczniemy leczenie właśnie lekami o wysokiej skuteczności, tym mamy większe szanse na pełne zatrzymanie choroby i utrzymanie pacjenta w takim stanie klinicznym, neurologicznym, z takim deficytem neurologicznym, z jakim rozpoczynamy leczenie. Mamy pod opieką takich pacjentów, którzy od 10 lat są dokładnie w takim samym stanie, w jakim rozpoczynali leczenie - mówi dr Rościszewska-Żukowska.

Na Podkarpaciu, z powodu stwardnienia rozsianego, każdego roku ponad 2 500 pacjentów korzysta z opieki medycznej w ramach NFZ. - Choć SM nadal pozostaje chorobą nieuleczalną, dziś coraz częściej mówi się o nim jak o schorzeniu, z którym można długo i aktywnie żyć. Kluczowe znaczenie ma szybka diagnoza, nowoczesne leczenie i świadomość pacjentów – mówi Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ.

W skrócie

Stwardnienie rozsiane (SM) to przewlekła choroba układu nerwowego, która najczęściej dotyka młode osoby. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie pomagają spowolnić rozwój choroby i poprawić jakość życia.

Objawy, których nie warto ignorować

• zaburzenia widzenia
• drętwienie i mrowienie kończyn
• problemy z równowagą i koordynacją
• przewlekłe zmęczenie
• osłabienie mięśni

Pamiętaj o profilaktyce

• reaguj na niepokojące objawy
• wykonuj regularne badania kontrolne
• dbaj o aktywność fizyczną i zdrowy styl życia
• korzystaj ze wsparcia specjalistów i bliskich

Grafika: NZF