Depresja nie wybiera. Blisko 30 tysięcy mieszkańców Podkarpacia szukało pomocy w ubiegłym roku | Reporter Gazeta

23 lutego to Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją. Statystyki NFZ mówią, że depresja to realny problem, który dotyka dzieci, dorosłych i seniorów. Jak rozpoznać, że smutek stał się chorobą?

Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją został ustanowiony w 2001 roku przez ministra zdrowia. Ma na celu zwiększanie świadomości na temat depresji, choroby, która może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, płci czy sytuacji życiowej. - Jego kolejnym celem jest przełamywanie stereotypów, zachęcanie do rozmowy o zdrowiu psychicznym oraz przypominanie, że depresja jest chorobą, którą można i należy leczyć – mówi Karolina Kostkiewicz z Podkarpackiego NFZ.

Podkarpacie w liczbach: Kto choruje najczęściej?

Dane udostępnione przez rzecznika Podkarpackiego NFZ, Rafała Śliża, obalają mit, że depresja dotyczy tylko wybranych grup. W ubiegłym roku z powodu epizodu depresyjnego u specjalisty pojawiło się aż 29 879 pacjentów z naszego regionu.

Najliczniejszą grupę pacjentów stanowią osoby w wieku średnim (45–64 lata), jednak choroba nie oszczędza nikogo:

• do 17 lat: 865 osób

• 18-34 lat: 4 218 osób

• 35-44 lat: 4 613 osób

• 45-54 lat: 6 309 osób

• 55-64 lat: 6 493 osoby

• 65-74 lat: 5 198 osób

• 75+: 3 099 osób.

Depresja to nie tylko smutek. 5 sygnałów ostrzegawczych

Depresja często rozwija się w sposób trudny do zauważenia. Nie zawsze zaczyna się od wyraźnego obniżenia nastroju. Czasem pojawia się poprzez subtelne zmiany w myśleniu, przeżywaniu emocji czy codziennym funkcjonowaniu. Oto pięć symptomów, na które należy zwrócić uwagę:

1. Zmiana w przeżywaniu radości i zaangażowania. Czy to, co kiedyś było ważne i przyjemne, nadal daje satysfakcję?

W depresji bardzo często pojawiają się zmiany w przeżywaniu radości, satysfakcji oraz zaangażowania. Jednym z objawów najczęściej pojawiających się jest anhedonia czyli stan w którym osoba w depresji traci zdolność do odczuwania przyjemności.

W depresji często to, co kiedyś dawało satysfakcję, przestaje dostarczać pozytywnych wrażeń. Wiele osób opisuje to takimi zdaniami jak: „Wiem, że powinnam się cieszyć, ale nie potrafię” lub „To nie to samo co kiedyś”.

Ważne jest rozróżnienie depresji od zmęczenia i kryzysu sytuacyjnego:

• w zmęczeniu radość pojawia się po odpoczynku

• w kryzysie przyjemność się pojawia, ale jest ograniczona przez problem jaki napotkała osoba

• w depresji utrata odczuwania szczęścia jest długotrwała, stan taki musi utrzymywać się minimum 2 tygodnie.

Czytaj także o wrodzonych wadach serca

2. Wewnętrzny sposób mówienia o sobie. Jak wygląda dialog wewnętrzny w sytuacjach porażki, błędu lub trudności?

W depresji zmienia się nie tylko nastrój, ale również sposób mówienia o sobie. Nasz wewnętrzny dialog staje się surowy, bezlitosny często uogólniający. Nie jest to samokrytyka tylko podważanie własnej wartości.

W depresji występuje tzw. negatywna triada poznawcza opisana przez Arona Becka składająca się na negatywne przekonanie:

• o sobie „jestem niewystarczający”

• o świecie „wymagający i niebezpieczny”

• o przyszłości „nic nie zmieni się na lepsze”.

3. Spadek energii i trudność w rozpoczynaniu działania. Czy codzienne obowiązki zaczynają wymagać nieproporcjonalnie dużego wysiłku?

W depresji codzienne obowiązki zaczynają „ważyć” więcej. Wstanie z łóżka, zrobienie posiłku, odebranie telefonu czy zrobienie podstawowych zakupów staje się ciężką do pokonania trudnością. Z tym, że w depresji trudnością nie jest brak energii, ale podjęcie się działania. Jest to tzw. zaburzenie popędu psychoruchowego. Osoba w depresji trwa w błędnym kole: brak energii – odkładanie czynności na później – poczucie winy – spadek samooceny – jeszcze większa niechęć i spadek energii.

4. Zmiana w przeżywaniu emocji. Czy emocje stają się przytłaczające, czy raczej pojawia się poczucie pustki i zobojętnienia?

W depresji obserwujemy różne stany. Przeżywanie emocji może iść w kierunku nadmiaru i przytłoczenia lub pustki i zobojętnienia. Podczas przytłoczenia emocjonalnego obserwujemy głęboki smutek, płaczliwość, małe trudności, które potrafią wywołać nieproporcjonalną reakcje, stałe napięcie, intensywne poczucie winy i wstydu za własne zachowanie. Jest to stan dużej wrażliwości i przeciążenia układu nerwowego. Podczas emocjonalnej pustki pojawiają się braki w odczuwaniu radości, ekscytacji, zauważa się brak spontanicznych reakcji, osoby często opisują to jako poczucie, że w ich życiu „nic się nie dzieje”. Może pojawić się również mieszanka obu tych stanów np. na co dzień osoba odczuwa pustkę, ale przy małym sygnale pojawia się fala emocji, po której wraca się do stanu obojętności.

5. Myślenie o przyszłości i poczucie sensu. Czy pojawia się trudność w wyobrażaniu sobie przyszłości lub przekonanie, że nic nie może się zmienić?

Osoba myśląca o przyszłości, a zmagająca się z depresją ma zawężoną perspektywę co oznacza, że ciężko jej wyobrazić sobie, co będzie za kilka miesięcy, zanika snucie marzeń, nie pojawia się ekscytacja i myśl co ma się wydarzyć.

- Osoba straci poczucie wpływu, które można porównać to do wyuczonej bezradności czyli stwierdzenia, że działanie nie ma sensu. Spadek poczucia sensu, rzeczy które były ważne jak relacje, praca, rozwój przestają takie być. W depresji trudnością nie jest brak celu ale brak łączenia emocji z planami – podsumowuje psycholog Martyna Szubart z Fundacji Pro-Fil.

- Choroba nie patrzy w kalendarz i to ile mamy lat. Zawsze gdy potrzebujemy pomocy lub podejrzewamy, że sami nie poradzimy sobie z problemem, zwrócimy się po pomoc do specjalistów – zachęca Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ.

Zdjęcie: Google Gemini