Uśmiech to lustro zdrowia. 20 marca świętujemy Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej

Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej, obchodzony co roku 20 marca, to idealny moment, by odczarować wizyty u stomatologa. Jak podkreśla Karolina Kostkiewicz z Podkarpackiego NFZ, regularna higiena i kontrole pozwalają zachować własne zęby przez całe życie.

Zanim przejdziemy do profilaktyki, warto poznać kilka faktów, które uświadamiają nam, jak niezwykłym narzędziem jest jama ustna:

• człowiek ma 32 zęby stałe, ale aż 20 zębów mlecznych pojawia się wcześniej u dzieci,

• szkliwo zębów to najtwardsza tkanka w ciele, jest twardsza nawet od kości,

• w ciągu doby produkujemy nawet 1,5 litra śliny, która pomaga chronić zęby przed bakteriami,

• w jamie ustnej człowieka żyje ponad 700 gatunków bakterii, większość z nich jest nieszkodliwa, ale część może powodować próchnicę lub choroby dziąseł,

  Reklama

• szczoteczkę do zębów należy wymieniać co 3 miesiące lub wcześniej, jeśli włosie się zużyje.

Dbanie o zęby i dziąsła to jeden z najprostszych sposobów na uniknięcie poważnych chorób serca, nerek czy stawów. To połączenie może wydawać się zaskakujące, ale jama ustna to „brama” do całego organizmu. Relacja między zębami, a resztą ciała opiera się głównie na krwiobiegu.

Gdy w zębie rozwija się próchnica lub gdy dziąsła są w stanie zapalnym (krwawią), dochodzi do przerwania bariery ochronnej. Drobnoustroje mogą osadzać się na zastawkach serca lub jego wewnętrznej wyściółce (wsierdziu), powodując groźny stan zapalny, który niszczy tkankę serca.

Relacja między cukrzycą a stanem dziąseł (parodontozą) to tzw. „ulica dwukierunkowa”: Przewlekły stan zapalny w ustach sprawia, że organizm produkuje cytokiny, które zwiększają oporność na insulinę. Utrudnia to kontrolę poziomu cukru we krwi. Wysoki poziom cukru osłabia białe krwinki i pogarsza gojenie ran, co przyspiesza niszczenie dziąseł i kości wokół zębów.

Nieleczona jama ustna to stałe źródło bakterii i markerów zapalnych, które „podróżują” po organizmie, obciążając układ odpornościowy i uszkadzając odległe narządy.

Wiele osób odkłada wizytę u stomatologa do momentu pojawienia się bólu. Tymczasem w ramach ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ, każdy pacjent ma prawo do bezpłatnego przeglądu stomatologicznego raz w roku. To kluczowy moment, by wykryć wczesne stadium próchnicy lub inne niepokojące zmiany. Raz w roku przysługuje skaling, czyli profesjonalne usuwanie kamienia nazębnego, które chroni przed paradontozą i chorobami dziąseł.

- Dorośli, dzieci i młodzież mają prawo do wielu świadczeń, kilka wybranych poniżej – mówi Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ.

• leczenie bólu zęba – jeśli zgłosisz się z bólem zęba do dowolnego dentysty lub przychodni stomatologicznej z umową z NFZ – przyjmie cię w dniu zgłoszenia. Po godzinie 19:00 pomoc otrzymasz w placówkach, które pełnią dyżur stomatologicznej pomocy doraźnej

• plomby – „białe plomby” przysługują w zębach przednich górnych i dolnych (od trójki do trójki) – w przypadku dorosłych jest to tzw. kompozytowy materiał chemoutwardzalny; w przypadku dzieci do 18 lat to szybkoschnący światłoutwardzalny materiał kompozytowy. W dalszych zębach (od czwartego) przysługują plomby z materiału kapsułkowego stosowanego do wypełnień ubytków

  Reklama

• leczenie kanałowe – dla dorosłych leczenie kanałowe od kła do kła (3–3), dzieciom i młodzieży do 18 lat, kobietom w ciąży i połogu przysługuje leczenie kanałowe wszystkich zębów

• protezy – masz prawo do protezy częściowej z zastosowaniem elementów doginanych od 5 brakujących zębów lub w przypadku bezzębia – protezy całkowitej szczęki lub żuchwy; świadczenia protetyczne przysługują raz na 5 lat, naprawa protezy zębowej raz na 2 lata, a po operacyjnym leczeniu nowotworów w obrębie twarzoczaszki protezy przysługują bez ograniczeń czasowych

  Reklama

• znieczulenie

• badanie lekarskie stomatologiczne z instruktażem higieny jamy ustnej – raz w roku

• kontrolne badanie lekarskiego – 3 razy w roku

• zdjęcie rentgenowskie wewnątrzustne

• leczenie zmian na błonie śluzowej jamy ustnej

• usunięcie kamienia nazębnego

• oczyszczanie kieszonek zębowych

• usunięcie zęba jedno- i wielokorzeniowego.

Dodatkowo dzieci i młodzież do ukończenia 18 lat mają między innymi prawo do:

• zabezpieczenia lakiem szczelinowym bruzd pierwszych trzonowców stałych – raz do ukończenia 8 roku życia oraz bruzd drugich trzonowców stałych – raz do ukończenia 14 roku życia

  Reklama

• lakierowania wszystkich zębów mlecznych i stałych, ale nie częściej niż raz na kwartał

• impregnacji zębiny zębów mlecznych

• kosmetycznego pokrycia niedorozwoju szkliwa w zębach stałych

• leczenia chorób przyzębia

• leczenia ortodontycznego aparatami ruchomymi do ukończenia 12 lat  – należy się zgłosić do lekarza ortodonty.

• W ramach NFZ profilaktyczne zabiegi stomatologiczne przysługują także dzieciom w 6, 9 i 12 miesiącu życia oraz w 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 12, 13, 16, 19 roku życia. Są to terminy przesiewowych badań okresowych.

  Reklama

Podkarpacki NFZ przeznaczył w ubiegłym roku na leczenie stomatologiczne pacjentów niemal 239 mln złotych. Na tą kwotę składa się ponad sto różnych świadczeń. Poniżej wykaz tych, które najczęściej pojawiają się w rozliczeniach Podkarpackiego NFZ:

• 297 tysięcy pacjentów skorzystało z badania bez leczenia. Dodatkowo 11 tysięcy dzieci miało badania profilaktyczne, a prawie 800 skorzystało z tzw. wizyty adaptacyjnej – pierwszej wizyty u stomatologa, bez żadnego leczenia.

• Wykonano 24 tysiące zdjęć RTG, przy czym 17,5 tysięcy zdjęć zębów i 6,5 tysięcy zdjęć pantomograficznych.

  Reklama

• Podano 126 tysięcy znieczuleń dla 66 tysięcy pacjentów (nie licząc znieczuleń przy ekstrakcji zęba). Za te znieczulenia. 

• Zadbano również o wygląd zębów, wykonując lakierownie zębów u ponad 65 tysięcy pacjentów i usunięto złogi nazębne u 115 tysięcy pacjentów.

• Wyleczono z próchnicy ponad 211 tys. zębów oraz odbudowano powierzchnie 507 tysięcy zębów u ponad 215 tysięcy pacjentów. Za to NFZ zapłacił prawie 56,6 mln zł i jest to największa łączna kwota za poszczególny typ zabiegu.

• Wyleczono endodontycznie (czyli kanałowo) 7,5 tysięcy zębów u 5,5 tysiąca pacjentów.

  Reklama

• Wykonano ponad 4,5 tysiąca aparatów ortodontycznych.

• Wykonano prawie 32 tysiące protez zębowych.

Zdjęcie: materiały NFZ